Loeigoeie zuivel, door eenvoud en eigenheid

Drie kalveren snuffelen nieuwsgierig rond op het erf achter boerderij De Buitenplaats. Net als ik. Mussen tsjilpen en populierenbladeren ruisen in de warme wind. Een hen en drie kuikentjes scharrelen in plukken verwaaid hooi en een stevige koe met imposante hoorns doorbreekt loeiend de lome rust. Het is vroeg zomer aan de lommerrijke buitenrand van het dorp Eenigenburg. Ik zoek boer Bram Borst, die hier samen met zijn vrouw Ilse een biodynamische zuivel-, zorg-, en kampeerboerderij runt. Ik vind Bram in een kleine ruimte bij stalen tanks en stapels kratten met lege melkflessen. Gekleed in een witte overal met haarnetje en plastic handschoenen lijkt hij meer laborant dan boer. 'Ik ga net karnemelk afvullen en roomboter in potjes doen', zegt hij. Dat verklaart zijn bijzondere uniform. Wie de melk van zijn koeien zelf verwerkt, is gebonden aan strikte hygiëne-eisen. 

Bram opent een ketel en toont me de net gekarnde roomboter, met daaronder vele liters verse karnemelk. Echte karnemelk! Geen aangezuurde magere melk die de supermarkt als 'karnemelk' verkoopt. Hij laat me proeven en kijkt me verwachtingsvol aan. Deze karnemelk is zijdezacht, niet zuur en heeft iets van yoghurt. 'Die yoghurtsmaak ontstaat doordat wij de temperatuur bij het aanzuren van de melk hoger houden dan normaal', verklaart Bram. De roomboter smelt op mijn tong en vult mijn mond met een intense, romige smaak; en mijn hoofd met beelden van grazende koeien in kruidenrijke weilanden...
 

Wat is het geheim van deze smaaksensatie? 

De smaak is puurder dan die van zuivel uit de melkindustrie’, zegt Bram. ’Dat komt allereerst doordat onze koeien alleen gras en kruiden eten uit volledig natuurlijk beheerde weilanden hier om de hoek. We zaaien wel tien verschillende soorten gras en meerdere soorten kruiden, zoals smalle weegbree, cichorei, klaver, luzerne en paardebloem; planten die andere boeren met hand en tand bestrijden. Die willen alleen het eiwitrijke Engels raaigras. Terwijl juist een zo groot mogelijke diversiteit aan planten koeien gezond houdt. En gezonde koeien geven gezonde melk. Wij voeren ze ook geen krachtvoer uit Zuid-Amerika en zelfs geen snijmais. Daardoor geven ze minder melk dan andere koeien, maar die is wel van een betere kwaliteit’, aldus Bram. 

’Dichtbij de natuur blijven is ons motto’, vervolgt hij. ’Dat proef je terug in de zuivel. Hoe verder je van de natuur afdwaalt, hoe meer je de echte smaak kwijtraakt. Dat geldt ook voor wat je met de melk doet. Het homogeniseren en uit elkaar trekken van melk in de industrie gaat ten koste van de kwaliteit. Wij voeren zo min mogelijk bewerkingen uit, om het goede in de melk te bewaren en door te geven aan onze afnemers.'

Heeft een koe nou wel of geen hoorns?

Bram neemt me mee naar zijn 25 melkkoeien die onverstoorbaar liggen te rusten in een weiland achter de boerderij. Het valt me direct op dat ze allemaal hoorns hebben. Dat zie je bijna nergens meer. Zeker niet bij melkkoeien. Nog opvallender: geen van zijn dieren draagt de grote gele oorflappen die sinds jaren elke Europese koe ontsieren.  Waarom heb jij geen geoormerkte hoornloze koeien, zoals andere melkveehouders? 'In de biodynamische veehouderij behouden koeien hun hoorns; uit principiële keuze. De dieren communiceren met hun omgeving door hun hoorns. Het zijn super gevoelige organen; een soort antennes die belangrijk zijn voor de energiebalans van de koe. Weghalen ondermijnt de gezondheid en verandert het gedrag van het dier’, legt Bram uit, terwijl hij bovenop een roodbonte koe gaat zitten. Ze heet Bella en ondergaat het in alle rust. 

’Weet je, toen ik begon als jonge veehouder, besefte ik dat een koe ons tijdens haar leven enorm veel geeft’, vertelt Bram verder. ’Ze dient ons door continu melk te produceren, en aan het einde van haar leven geeft ze haar vlees. Ik vroeg me af wat ik terug zou kunnen geven, uit dankbaarheid. En kwam tot het inzicht dat ik mijn koeien kan dienen door iedere koe zoveel mogelijk als een trots, volwaardig individu te verzorgen. Daarvoor moeten ze natuurlijk allereerst honderd procent koe kunnen zijn, dus leven ze hier compleet met hoorns.'

Waar draait het om in jouw leven?

'Onze keuze heeft meer consequenties', zegt Bram, terwijl hij koe Jantien aait. 'We willen elke koe echt leren kennen. Veel meer dan slechts een nummer in een gele oorflap die hun oren doorboort. Die zie je hier dus niet, al levert ons dat veel weerstand op vanuit de overheid. Op De Buitenplaats heeft elke koe een naam en achternaam. Nieuwe kalfjes noemen we naar kinderen die op onze minicamping logeren of naar vriendinnetjes van onze kinderen. 

We gaan met een koe voor vele jaren een relatie aan. Aandacht voor elk afzonderlijk dier betekent ook dat we nooit zoveel koeien willen hebben dat we ze niet meer kunnen leren kennen. Ik voel niet de gebruikelijke behoefte om steeds meer melk te produceren, meer land te kopen en met steeds grotere trekkers te werken. Ik vraag me eerder af wat het belangrijkste is in mijn leven. Dan kom ik op gezondheid en vreugde. En dus willen Ilse en ik bezig zijn met dingen waar wij gelukkig van worden. En waar andere mensen gelukkig van worden; of in ieder geval niet ongelukkig. Hoe wij dat vormgeven in ons bedrijf? Bijvoorbeeld door geen winstoogmerk te hanteren. Vanuit deze beslissing maken wij andere keuzes, zoals voor koeien die minder melk geven. Of voor bloemenstroken langs onze akkers. Daar geven we productieland voor op. De bloemenpracht en zoemende hommels en bijen maken dat verlies meer dan goed.'

'Wij vinden ook een goede relatie met collega's belangrijk', vervolgt Bram. 'De samenwerking met biodynamisch tuinbouwbedrijf De Lepelaar in Sint-Maarten (red. Zie portret Joris Kollewijn op deze website) betekent een grote aanvulling op ons werk. We ruilen land, mest en voer en overleggen over gewasplanning en landontwikkeling. Dat levert zowel maatschappelijk nut als economisch voordeel voor onze bedrijven op. BioValley kan dit soort samenwerking tussen biologische bedrijven stimuleren en boeren helpen bij het uitbreiden van het biologische landbouwareaal in Noord-Holland. En natuurlijk de consument enthousiast maken voor onze producten. Ilse en ik willen niet produceren voor een anonieme melkfabriek. Inmiddels verwerken we de helft van de rauwe melk van onze koeien tot melk, yoghurt, slagroom, hangop, crème fraiche, roomboter en karnemelk. Onder het merk Loeigoeie Zuivel vind je onze producten bij verschillende winkels in de regio en in speciale koelhuisjes, zogenaamde ’zuivelboetjes’, in Eenigenburg, Broek op Langedijk, Schagen, Oudkarspel en Warmenhuizen. 

Aard bedrijf: melkveehouders, zelfzuivelaars, zorgboerderij en minicamping
Locatie: Eenigenburg
Kijk voor adressen en meer informatie op www.loeigoeiezuivel.nl
Door: John van der Rest, Bureau Tuinen & Teksten

Meer nieuws

Erna Steenhuis

Greenportret: Erna Steenhuis

Met Erna’s achtergrond in management, marketing en communicatie weet ze niet alleen áchter de...

FICA Summer Event 2021

Groen gebak, Aahminozuren!, Bean me Up, Pulp Vision en "Groenten en Cressen: Het medicijn...

Inschrijving BBL opleiding Food Process & Quality geopend

Vorig schooljaar is het Clusius College gestart met de BBL opleiding Food Process & Quality...