Met schaalvergroting heeft ook de verschraling toegeslagen. Diversiteit in plantensoorten lijdt eronder. Door kruidige akkerranden keert de veelzijdigheid terug. Dat trekt insecten aan, vogels en blije mensen.

In zijn rode over­all steekt Kees Schaap fraai af in een kleu­ren­pracht van wil­de bloe­men. Zelf heeft hij dat am­per in de ga­ten. Lo­gisch want Schaap staat hier ook he­le­maal niet voor de sier. Hij ver­bouwt rode bie­ten voor de fir­ma Stam/Schaap Agro uit Ur­sem. De biet­jes ach­ter hem be­gin­nen al be­hoor­lijk af te rij­pen, ge­tui­ge de han­gen­de sten­gel­tjes di­rect bo­ven de knol. Schaap zal er wel­dra met de rooi­ma­chi­ne aan de slag gaan. Zijn be­lan­gen lig­gen im­mers bij zijn rode bie­ten, niet bij de zes me­ter bre­de strook vol wil­de plan­ten langs het bie­ten­veld. Eer­lijk ge­zegd kan die strook bloe­men hem (daar komt ie) geen biet sche­len. Toch is juist dat waar voor­bij­gan­gers hem bij­na da­ge­lijks op af­re­ke­nen. ,,Ie­der­een praat er de hele tijd over, men­sen vin­den het schit­te­rend. Maar het gaat mij om de bie­ten.’’

Pomp­sta­ti­on
Plaats van han­de­ling is De Leet in Ur­sem, pal te­gen­over het pomp­sta­ti­on. Daar heeft Agra­risch Na­tuur en Land­schaps­be­heer Hol­lands Noor­den (ANV) een mix van wil­de plan­ten in­ge­zaaid. Die vormt nu een na­tuur­lij­ke buf­fer tus­sen de aan­gren­zen­de sloot en het per­ceel rode bie­ten. Maar het is meer dan dat, ver­telt pro­ject­lei­der El­len Mul van ANV Hol­lands Noor­den. ,,Deze plan­ten zor­gen voor meer di­ver­si­teit in de om­ge­ving en ver­vul­len een be­lang­rij­ke rol in de na­tuur­lij­ke plaag­be­strij­ding. Het we­melt van de in­sec­ten en er ko­men ook ont­zet­tend veel bij­en op af. Die zijn even­eens van groot be­lang voor de na­tuur­lij­ke be­stui­ving.’’ 

Krui­den­rij­ke ak­ker­ran­den zo­als deze heb­ben een meer­vou­di­ge func­tie. Als eer­ste zijn ze be­doeld voor de ver­be­te­ring van de kwa­li­teit van het op­per­vlak­te­wa­ter in de naast­ge­le­gen sloot. Dat doel wordt mede be­reikt door­dat de boer hier niet met zijn spuit­kar te­recht kan. Te­vens werkt de ak­ker­rand als eco­lo­gi­sche buf­fer die che­mi­sche stof­fen op­vangt en daar­mee di­rec­te uit­spoe­ling in het op­per­vlak­te­wa­ter te­gen­gaat.

Zon­ne­bloe­men
El­len Mul wijst op de reus­ach­ti­ge zon­ne­bloe­men die op een schil­de­rij van Vin­cent van Gogh ze­ker niet zou­den mis­staan. De vol­groei­de plat­te schij­ven met on­ein­dig veel zon­ne­pit­ten wer­ken als een mag­neet op tal­rij­ke in­sec­ten, ziet ook Schaap. ,,Ik sta er wer­ke­lijk ver­steld van hoe­veel bij­en er op die zon­ne­bloe­men af­ko­men. Het kri­oelt er­van.’’ Dat is pre­cies wat Hol­lands Noor­den wil be­rei­ken. Ze­ker nu steeds meer im­kers kla­gen over een ge­brek aan bloe­men, fun­ge­ren de bloem­rij­ke buf­fers als toe­vluchts­oord voor bij­en.

En niet al­leen de bij­en. Ook veel vo­gel­soor­ten vin­den er een vei­lig heen­ko­men. Waar­on­der ook de pa­trijs, een aan de fa­zant ver­wan­te vo­gel die de voor­keur geeft aan rom­me­li­ge hoek­jes om zich in te ver­schui­len. Maar ook ka­rak­te­ris­tie­ke ak­ker­vo­gels zo­als put­ter­tjes, staart­me­zen en de geel­gors voe­len zich hier thuis. Vo­ge­laars heb­ben hier ook de gele kwik­staart ge­sig­na­leerd, de kneu en de ring­mus. Een stil­le en am­bi­ti­eu­ze wens is de te­rug­keer van de veld­leeu­we­rik. Dat was vroe­ger een al­ge­me­ne soort in het oude, nog niet ver­ka­vel­de land­schap met kron­ke­len­de kreek­jes en sloot­jes. Het zou voor ANV Hol­lands Noor­den de ab­so­lu­te kers op de taart zijn die te­rug te krij­gen.

Kro­ten­te­ler Schaap twij­fel­de aan­van­ke­lijk of het een stuk­je grond moest af­staan voor de ak­ker­rand, maar staat steeds po­si­tie­ver te­gen­over het pro­ject. Hij ver­liest de eco­no­mi­sche be­lan­gen niet uit het oog. ,,Wij hu­ren deze grond van agra­riërs en in fei­te be­nut je deze strook niet voor je ge­was. Daar staat te­gen­over dat je er niet zo­veel om­kij­ken naar hebt. Dus dat com­pen­seert dan weer een beet­je.’’ Schaap liet zich over­tui­gen mee te doen aan het pro­ject door sig­na­len van om­wo­nen­den. Die be­klaag­den zich re­gel­ma­tig over de di­rec­te na­bij­heid van zijn spuit­kar voor de ge­was­be­scher­ming. 

Drift
Een al­ge­meen pro­bleem bij het spui­ten van be­strij­dings­mid­de­len, is de zo­ge­he­ten drift. Hier­bij ver­waait een deel van het kost­ba­re mid­del naar de di­rec­te om­ge­ving. Dat ver­oor­zaakt niet al­leen over­last maar be­zorgt de agra­riër ook een slecht ima­go. Het beeld van ’de boer die met spuit­kar over het land den­dert' is on­uit­roei­baar en be­ves­tigt me­nig voor­oor­deel, be­seft ook Schaap. Re­den voor Schaap over­stag te gaan. Dat werkt. Hij wordt in po­si­tie­ve zin aan­ge­spro­ken op de bloem­rij­ke ak­ker­ran­den. Die bij­val valt niet in geld uit te druk­ken. Ster­ker nog; steeds meer par­ti­cu­lie­ren en agra­riërs ra­ken en­thou­si­ast en mel­den zich spon­taan aan bij ANV Hol­lands Noor­den. ,,Ze zien het in bloei staan en zo­dra ze zich ver­die­pen in het ach­ter­lig­gen­de doel, ra­ken men­sen en­thou­si­ast'', zegt El­len Mul. 

Di­ver­si­teit
Zij heeft in­mid­dels een 're­ser­ve­lijst' aan­ge­legd van kan­di­da­ten die heb­ben aan­ge­klopt. Af­han­ke­lijk van toe­ge­ken­de sub­si­dies volgt dit na­jaar ver­de­ling en toe­wij­zing. ,,Het be­wijst dat men­sen dit een sym­pa­thiek pro­ject vin­den en ook echt be­gaan zijn met de na­tuur. Lang­za­mer­hand dringt meer en meer toch het be­sef door dat we zelf een ac­tie­ve bij­dra­ge kun­nen en moe­ten le­ve­ren aan meer di­ver­si­teit in de na­tuur.’’ Die sig­na­len ko­men ook van­uit de agra­ri­sche sec­tor waar de jon­ge ge­ne­ra­tie boe­ren niet zel­den kiest voor een klein­scha­li­ge, lees am­bach­te­lij­ke koers.

Prompt pas­seert fiet­ser en buur­man Pim de Blaey die on­ge­vraagd over de bloem­pracht be­gint: ,,Moet je nou zien hoe schit­te­rend die zon­ne­bloe­men er­bij staan. Dit is een plaat­je. Zo maak je men­sen blij en dat al­leen al is te­gen­woor­dig heel wat waard.’’

Door: Coen van de Luytgaarden, Noordhollands Dagblad 8 september 2017
Foto door Theo Groot: Bietenteler Kees Schaap en Ellen Mul van Natuur en Landschapsbeheer Hollands Noorden in de akkerrand bij Ursem.

Meer nieuws

Erna Steenhuis

Greenportret: Erna Steenhuis

Met Erna’s achtergrond in management, marketing en communicatie weet ze niet alleen áchter de...

FICA Summer Event 2021

Groen gebak, Aahminozuren!, Bean me Up, Pulp Vision en "Groenten en Cressen: Het medicijn...

Inschrijving BBL opleiding Food Process & Quality geopend

Vorig schooljaar is het Clusius College gestart met de BBL opleiding Food Process & Quality...